W opinii publicznej zjawisko przemocy domowej jest poddane dużej stereotypizacji. Panują mity, że sprowadza się ono tylko do wyraźnego naruszania nietykalności fizycznej. Tymczasem przemoc ta może objawiać się na różne sposoby i z różnym natężeniem.

Czym jest przemoc w rodzinie?

W myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, przemoc w rodzinie to „jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste” osób najbliższych (w rozumieniu art. 115 § 11 Kodeksu karnego), „w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą”.

Procedura Niebieskie Karty

Zgodnie ze wspomnianą ustawą, do działań na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie zostały zobowiązane: policja, jednostki organizacyjne pomocy społecznej, Gminne Komisje Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz jednostki oświaty i ochrony zdrowia (szerszą listę instytucji zajmujących się pomocą osobom doświadczającym przemocy znajdziemy [tutaj] ). Każda z ww. instytucji ma możliwość założenia Niebieskiej Karty.

– Możliwość założenia, a tym samym wszczęcia procedury Niebieskie Karty, która skutkuje interdyscyplinarnym działaniem, mającym na celu z jednej strony monitorowanie sytuacji danej rodziny, a z drugiej strony udzielanie adekwatnej do sytuacji pomocy – wyjaśnia Sebastian Mazgaj, główny specjalista i koordynator zadań OIK z Tarnowskiego Ośrodka Interwencji Kryzysowej i Wsparcia Ofiar Przemocy.

Wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Stanisław Szwed przypomina, że Niebieska Karta funkcjonuje od wielu lat.

– Oceny Niebieskiej Karty są różne. Na pewno potrzeba dokonać zmian w takim zakresie, aby była ona skuteczna, a nie powodowała jakiejś niepotrzebnej ingerencji w życie rodziny – wskazuje wiceszef MRPiPS, zaznaczając, że procedura „może być oczywiście cofnięta, jeżeli sytuacja poprawi się czy unormuje”.

Jak dodaje, resort przygotowuje się też do zmiany ustawy o przemocy w rodzinie, nie wypracowano jednak jeszcze ostatecznych rozwiązań.

Z przygotowanej przez Najwyższą Izbę Kontroli informacji dotyczącej realizacji przez Policję procedury „Niebieskie Karty” w 2017 roku, wynika, że funkcjonariusze odnotowali wtedy „165770 sytuacji dotyczących poszczególnych rodzajów przemocy w rodzinie”, z czego najwięcej przypadków odnosiło się do przemocy psychicznej (ponad 77 tys.) i fizycznej (blisko 60 tys.). Przemoc ekonomiczna dotyczyła 1873 przypadków, a seksualna – 1230. Ponadto odnotowano 25,5 tys. sytuacji dopuszczenia się innego rodzaju przemocy niż już wymienione.

Rodzaje przemocy domowej

Specjaliści ze Stowarzyszenia „Niebieska Linia” działającego przy Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie, wskazują na pięć głównych rodzajów przemocy domowej.

  • Przemoc fizyczna – to naruszenie nietykalności fizycznej. Może być nią popychanie, szarpanie, wszelkiego rodzaju uderzanie, kopanie itp.
  • Przemoc psychiczna – charakteryzuje się przymusem i groźbami. To obrażanie, krzyczenie, oskarżanie, szantażowanie, grożenie, zastraszanie, ale także takie zachowania, jak lekceważenie czy ujawnianie tajemnic.
  • Przemoc seksualna – objawia się naruszaniem czyjejś intymności, np. poprzez fizyczne lub psychiczne zmuszanie do aktywności seksualnej lub wykorzystywanie nieświadomości drugiej osoby do podjęcia z nią takiej aktywności. Jaskrawym przykładem tego rodzaju przemocy jest gwałt.
  • Przemoc ekonomiczna – za taką uznaje się naruszenie własności. To m.in. pozbawianie lub ograniczanie środków, niszczenie własności, kradzież czy zmuszanie do spłacania długów, używanie bez zgody właściciela jego prywatnych rzeczy.
  • Przemoc przez zaniedbanie – jest nią naruszenie obowiązku opieki nad osobą bliską, jak np. nieudzielenie pomocy w chorobie, pozbawienie odzienia czy schronienia, uniemożliwianie zaspokajania podstawowych potrzeb.

Ministerstwo Sprawiedliwości zwraca uwagę na rozróżnianie przemocy „gorącej” (wyraźne ataki słowne i fizyczne) oraz „chłodnej” (pozbawionej gwałtowności, mającej schemat realizowanego konsekwentnie scenariusza).

Przemoc bywa mylona z agresją. Zjawiska te odróżnia od siebie kwestia rozłożenia sił; przemoc stosuje osoba, która ma przewagę, w przypadku agresji istnieje ich wyrównanie.

Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie

W celu rozwiązywania problemów dotyczących przemocy w rodzinie Ministerstwo Sprawiedliwości realizuje Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014-2020. Jego głównym celem jest „zwiększenie skuteczności przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz zmniejszenie skali tego zjawiska w Polsce”. Program ma za zadanie intensyfikować działania profilaktyczne w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie, zwiększać dostępność i skuteczność ochrony oraz wsparcia osób dotkniętych taką przemocą, zwiększać skuteczność oddziaływań wobec osób stosujących przemoc w rodzinie, a także zwiększać poziom kompetencji przedstawicieli instytucji i podmiotów realizujących zadania z zakresu przeciwdziałania przemocy w rodzinie w celu podniesienia jakości i dostępności świadczonych usług.

Krajowy Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2014-2020 można przeczytać [tutaj].

Gdzie szukać pomocy?

W każdym województwie znajdują się Specjalistyczne Ośrodki Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie. Świadczą one najbardziej kompleksową formę pomocy. Placówki takie działają całodobowo. Można w nich otrzymać m.in. pomoc psychologiczną, medyczną, prawną, a przede wszystkim schronienie. Tworzą też indywidualne plany, w zależności od celów, jakie wyznaczy sobie osoba dotknięta przemocą – wskazuje Sebastian Mazgaj, pedagog i psychoterapeuta.

– Są czynne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. O każdej porze dnia i nocy można się do nich zgłosić po pomoc. Takie placówki oferują też pomoc osobom na zasadzie pracy socjalnej, a więc taką pomoc w bieżącym funkcjonowaniu. Współpracują też z osobami doświadczającymi przemocy, tworząc indywidualne plany pomocy  – tłumaczy.

Inną grupą jednostek pomocy społecznej, które zajmują się m.in. wsparciem osób doświadczających przemocy, są Ośrodki Interwencji Kryzysowej. To placówki o zasięgu powiatowym. Od Specjalistycznych Ośrodków Wsparcia różnią się tym, że pomoc w OIK jest rejonizowana, tzn. obejmuje swoim działaniem mieszkańców konkretnego powiatu – dodaje Sebastian Mazgaj.

– Ośrodki Interwencji Kryzysowej nie są już stricte ukierunkowane na przeciwdziałanie przemocy w rodzinie, ale takie zadania również posiadają – wyjaśnia.

Wykaz Specjalistycznych Ośrodków Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie dla wszystkich województw udostępnia Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Można go sprawdzić [tutaj].

Darmową pomoc osobom dotkniętym przemocą, jej świadkom, ale i samym sprawcom oferuje m.in. Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie. [czytaj więcej] Funkcjonuje przy nim telefon zaufania „Niebieska Linia”, pod którym uzyskamy m.in. wsparcie psychologiczne i porady, jak poradzić sobie z sytuacją przemocy domowej. Linia jest ogólnopolska i całodobowa. Jej numer to: 800 12 00 02.

„Niebieska Linia” udostępnia ponadto spisy placówek pomagających ofiarom przemocy w rodzinie dla wszystkich województw. Można je pobrać [tutaj]. 

 

Mateusz Wójtowicz/Ostrzegamy.online

 

Szanowni Państwo,

w związku z wejściem w życie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (RODO) informujemy, że Administratorem danych osobowych jest Fundacja Lux Veritatis z siedzibą w Warszawie (01-192) przy ul. Leszno 14.

Szczegółowe informacje dotyczące przetwarzania Państwa danych osobowych znajdują się w Polityce przetwarzania danych osobowych dostępnej TUTAJ

Prosimy pamiętać, że zawsze można udzieloną zgodę odwołać.

JAKIE DANE GROMADZIMY?
Jako administrator Państwa danych osobowych informujemy, że przetwarzamy Państwa dane które są zbierane podczas korzystania przez Państwa z naszej strony: Państwa zapisy na Newsletter (o ile takie wystąpią), pliki cookies umożliwiające właściwą prezentację naszej strony.

KTO BĘDZIE ADMINISTRATOREM PAŃSTWA DANYCH?

Administratorami Państwa danych będziemy my: Fundacja Lux Veritatis z siedzibą w Warszawie (01-192) przy ul. Leszno 14, wpisana przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego do Rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej i Rejestru przedsiębiorców pod nr KRS: 0000139773; nr NIP: 896-11-69-046, nr REGON: 931899215

JAKI MAMY CEL W PRZETWARZANIU PAŃSTWA DANYCH OSOBOWYCH?
Przetwarzamy te dane w celach opisanych w naszej polityce, między innymi aby w prawidłowy sposób wyświetlić Państwu stronę internetową.